OKOLICE PRZEMYŚLA - przewodnicy Przemyśl

Idź do spisu treści

Menu główne:

OKOLICE PRZEMYŚLA


Zamek w Krasiczynie

     W XIX wieku o zamku w Krasiczynie pisano:"Gdyby zamek ten znajdował się w Anglii lub Niemczech odbywano by do niego pielgrzymki, a opis jego z rycinami obeznałby świat z najskrytszym jego zakątkiem". Położony jest w dolinie Sanu 10 km od Przemyśla. Został wybudowany przez rodzinę Krasickich. Protoplastą rodu był biedny szlachcic zagrodowy Jakub z Siecina, który przybył do Przemyśla z Mazowsza. Poszczęściło mu się. Poznał Barbarę z Orzechowskich, która się w nim zakochała. Rodzice pobłogosławili związek małżeński. Od tej chwili Jakub był bogaty, miał 14 wiosek. Od nazwy jednej z nich - Krasice przyjął nazwisko Krasicki.

Mieli syna Stanisława, który dorobił się jeszcze większego majątku. Na obrzeżach wioski Śliwnica wybudował pod koniec XVI wieku zamek. Dzieło Stanisława ozdobił w stylu manieryzmu, jego syn Marcina, który dysponował już jedną z najwiekszych fotrun rzeczypospolitej. Następni właściciele nie dysponował tak dużymi funduszami i zamek zaczął podupadać. Niszczyły go wojny i pożary. Przechodził z rąk do rąk, aż w XIX stał się siedzibą potężnego rodu - Sapiehów, którzy uciekli z Litwy przed represjami zaborcy rosyjskiego po powstaniu listopadowym. Przeprowadzili jego restaurację i od nowa urządzili park.
     Najtragiczniejszym momentem w historii Krasiczyna była okupacja sowiecka. Z dewastacji czerwonoarmistów w 1940 roku podniósł się dopiero kilka lat temu. Dziś jest, obok Łańcuta i Baranowa Sandomierskiego, najliczniej odwiedzanym zamkiem na Podkarpaciu. Okrzyknieto do perłą polskiego renesansu. Turystów przyciągają: architektura (baszty, dziedziniec, kaplica zamkowa), dekoracje (zdobienia sgraffito, manierystyczne attyki) i niezmącona przez wieki filozofia boskiego porządku. W jej myśl szlachcic podlega królowi, król papieżowi, a wszyscy Bogu. Tę hierarchię podkreślają nazwy baszt: szlachecka, królewska, papieska, boska. Chyba rzeczywiście w tym miejscu czuć siłę praw natury. Wychował się tu kardynał Adam Stefan Sapieha. Inne atrakcje zamku także stanowią nie lada gratkę: lochy, piwnica z leżakującymi winami, punkty widokowe na basztach, park z rzadkimi gatunkami drzew.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________

Sanktuarium Matki Boskiej Zbaraskiej w Prałkowcach

     Na zachód od Przemyśla w kierunku na Krasiczyn leżą Prałkowce. Kiedyś znajdowały się tam pralnie płócien. Dziś słyną z sanktuarium Matki Boskiej Zbaraskiej. Dzięki Trylogii Henryka Sienkiewicza i filmowi Andrzeja Wajdy „Ogniem i mieczem” wszyscy znamy wydarzenia, jakie rozegrały się w Zbarażu w czasie powstania Chmielnickiego w 1649 roku. Przed obrazem MB Zbaraskiej modlili się królowie polscy, książęta, szlachta i pobożny lud. Modlił się także arcybiskup Ignacy Tokarczuk, będąc przed wojną uczniem gimnazjum OO. Bernardynów w Zbarażu. Kiedy I. Tokarczuk został przemyskim metropolitą wystarał się, aby zmagazynowany w Leżajsku obraz, mógł ponownie czynić cuda. W dawnej cerkwi w Prałkowcach księża Michalici urządzili Matce Boskiej, godne rangi obrazu, miejsce kultu, przepojone patriotyzmem, w rzadkiej technice metaloplastyki.
___________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kalwaria Pacławska

     Jest znanym ośrodkiem kultu pasyjnego i sanktuarium Matki Boskiej, położonym 24 km na południe od Przemyśla. Od 350 lat przyciąga corocznie rzesze pielgrzymów i turystów. Kalwaria znaczy po aramejsku Golgota – miejsce ukrzyżowania Jezusa. Już w średniowieczu w Europie budowano dróżki i kaplice, i odtwarzano krok po kroku mękę pańską. Przy tym starano się, aby droga krzyżowa jak najbardziej przypominała tą prawdziwą z Jerozolimy. Z czasem mianem kalwarii zaczęto określać wszystkie ośrodki kultu pasyjnego. W Polsce „moda” na kalwarie rozpowszechniła się po fundacji w 1600 roku Kalwarii Zebrzydowskiej. Lokalizacja takiego ośrodka dawała profity jej właścicielom. Rzesze pielgrzymów przyczyniały się do rozwoju gospodarczego regionu. 68 lat po fundacji Mikołaja Zebrzydowskiego, Andrzej Maksymilian Fredro, kierując się motywami religijnymi, gospodarczymi i militarnymi, fundował Kalwarię Pacławską. Opiekę nad nią powierzył franciszkanom. Zespół kościelno-klasztorny usytuował na szczycie góry o wysokości 465 m n.p.m. Otoczył go bastionową warownią, która stała się istotnym elementem systemu umocnień Bramy Przemyskiej. W kościele znalazł miejsce cudowny obraz Matki Boskiej z Kamieńca Podolskiego. Przy klasztorze rozwinęła się osada obsługująca pielgrzymów, w której do dziś zachowały się drewniane, przysłupowe domy. Kalwaria Pacławska należy do najważniejszych ośrodków pasyjnych w Polsce. Choć po drugiej wojnie światowej połowa potencjalnych pielgrzymów znalazła się za granicą państwowa, to i tak jest najliczniej odwiedzanym ośrodkiem pasyjnym na Podkarpaciu. W jej położeniu łatwo odszukamy analogie do krajobrazu Jerozolimy (wyłączając roślinność). Wizyta w tym miejscu jest odskocznią od zabieganego świata. Spacery po dróżkach, wieża widokowa, tryskające źródła wody, urocze kapliczki, grodziska, odkrywki skalne, stare lasy to niektóre atuty Kalwarii Pacławskiej wymieniane przez przewodnicy Przemyśl.
___________________________________________________________________________________________________________________________________________

Cerkiew Obronna w Posadzie Rybotyckiej

     Przed II wojną światową dolina Wiaru była gęsto zaludniona. Dziś po ludnych wioskach zostały nazwy, sady owocowe i cmentarze. Gdzieniegdzie tylko zachowały się cerkwie. Jedna z nich znajduje się w Posadzie Rybotyckiej, położonej niedaleko Kalwarii Pacławskiej. Uważana jest za najstarszą cerkiew w Polsce. Na pewno istniała przed rokiem 1367, gdyż w tym roku Kazimierz Wielki nadał Posadę wraz z monastyrem św. Onufrego Stefanowi Węgrzynowi herbu Sas. Ten przyjął nazwisko Rybotycki. Dziś zobaczymy na wzgórzu obronną, gotycką, trójdzielną świątynię przykrytą dachami namiotowymi. Zbudowana jest z kamienia, ma grube i masywne mury, a w nich wąskie otwory strzelnicze. Turystów i gości przyciągają niespotykane polichromie pochodzące z XV wieku, nawiązujące do sztuki Bizancjum.
___________________________________________________________________________________________________________________________________________

Pruchnik - drewniane, galicyjskie miateczko

     Dla turystów zmotoryzowanych został wytyczony Szlak Architektury Drewnianej. Na Podkarpaciu grupuje ponad 50 drewnianych obiektów. Szczególne miejsce w katalogu tego szlaku zajmuje Pruchnik, określany mianem drewnianego miasteczka albo żywego skansenu. Leży w powiecie jarosławskim, 20 km na północny-zachód od Przemyśla, nad rzeką Mleczką. Zachował się tu układ ulic i rynku z okresu lokacji oraz typowa, drewniana zabudowa galicyjskiego miasteczka. Przewodnicy wyliczają około czterdzieści drewnianych domów, z których większa część posiada charakterystyczne podcienia, a wiele krytych jest gontem.  

___________________________________________________________________________________________________________________________________________

Chotyniecka Cerkiew z Listy Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO
___________________________________________________________________________________________________

Zabytki związane z Ignacym Krasickim i Aleksandrem Fredro

     Na zamku w Dubiecku, 25 km od Przemyśla urodził się 3 lutego 1735 Ignacy Krasicki. Zanim został biskupem warmińskim i czołowym pisarzem oświecenia, był kanonikiem katedry przemyskiej i dość długo mieszkał w dworku w Przemyślu. Obserwował zniszczone miasto królewskie (rozpadające się mury i „bram cztery ułomki”), kłótnie zakonników  czyli „wojnę mnichowską” (w Przemyślu było 9 klasztorów) i biedotę mieszkańców („siedlisko Żyda”). Na bazie tych doświadczeń powstało największe jego dzieło „Monachomachia”. O Dubiecku pisał „o miejsce słodkie gdzie się urodziłem!”. Obok Dubiecka leży Nienadowa. Tam u swojego dziadka spędzał wakacje Aleksander Fredro. Urodził się 20 czerwca 1793 w Surochowie k. Jarosławia, ok. 20 km na północ od Przemyśla, zmarł we Lwowie, pochowany jest w kościele w Rudkach k. Lwowa. Choć uczestniczył w powstaniu listopadowym, do którego zaciągnął się w Przemyślu, nie został pisarzem epoki romantyzmu. Wśród ludności i przewodników panuje przekonanie, że autor „Zemsty” jest twórcą niektórych kontrowersyjnych nazw miejscowości w okolicach Przemyśla, które do dziś brzmią pikantnie: Hujsko, Poździacz, Ruszelcyce i in.
___________________________________________________________________________________________________________________________________________

 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego